Izrael Malecki

Izrael Malecki. Urodził się 8 stycznia 1910 roku w Białowieży w rodzinie Abraham Maleckiego (link do Maleckich) i Frumy Winokur. Miał pięcioro rodzeństwa, z czego dwoje wyemigrowało przed wojną. Mieszkał na ulicy Stoczek 120 (wg dawnej numeracji). Przed wojną ukończył 5 klas szkoły powszechnej i uczył się krawiectwa u znanego mistrza krawiectwa w Białowieży - baptysty Kuprjanowa, potem sam został krawcem. W 1941 roku ożenił się w Hajnówce. W czasie okupacji niemieckiej pracował z innymi Żydami przy naprawianiu dróg i kopał doły dla mordowanych przez hitlerowców ludzi zwożonych do Białowieży z okolicy. Według dokumentów złożonych przez siebie w 1946 roku, w czasie rejestracji w Centralnym Komitecie Żydów Polskich w Bielsku, w lipcu 1941 roku znalazł się w Prużanie, został przesiedlony do tamtejszego getta i w styczniu 1943 został deportowany do obozu Zagłady w Auschwitz. Według opowieści ludzi w Białowieży zanim trafił do Auschwitz, uciekł z egzekucji białowieskich mężczyzn Żydów w Żwirowni, ale potem został złapany. Aleksander Krawczuk tak mówił: "(...) Jeden z Żydów, Srul Malecki uciekł z miejsca egzekucji i ocalał. Po wojnie rozmawiałem z nim i potwierdził on fakt, że wszyscy mężczyźni i chłopcy narodowości żydowskiej zostali przez Niemców zamordowani na żwirowni. (...) Srul Malecki po wojnie wyjechał do Izraela. Bliższych szczegółów związanych z tą egzekucja on nie podawał." Również Włodzimierz Dackiewicz, który po wojnie pracował przez rok z Maleckim wspomina, że Malecki uciekł z egzekucji w żwirowni rzucają się w górę na skarpę, a potem został złapany.

W obozie Auschwitz został zapisany w transporcie, który przybył z getta w Prużanie 30 stycznia 1943 roku. Otrzymał numer więzienny 98037. Przeżył. Wrócił do Białowieży zaraz po wojnie. Pomógł mu go krawiec Naumnik (jego kolega, z którym przed wojną wspólnie terminował u Kuprjanowa), jak wspomina Włodzimierz Dackiewicz, który sam był krawcem u Naumnika: "Srolik Malecki wrócił w 1946 roku, 180 cm wzrostu, a ważył 36 kg. Mój majster [Naumnik] mówi: 'u mnie jest pomieszczenie, będziesz spał i szył. Ja będę brał robotę od klientów, ty będziesz robił, a co zrobisz to forsę dla siebie będziesz brał.' Srulik mieszkał u niego, jadł. Jak przyszedł to skóra i kości. Tu troszkę odżył."

Potem, według Dackiewicza, Malecki spotkał Sarenkę. Według Dackiewicza Malecki i Sarenka sprzedali po kilka domów (duża rodzina Maleckich miała kilka domów w Białowieży), pobrali się i wyjechali do Izraela.

Wcześniej jednak Malecki wyjechał do Bielska, gdzie zarejestrował się jako ocalały w Centralnym Komitecie Żydów Polskich 14 lipca 1946 roku, podając adres zamieszkania w Bielsku, ul. Mickiewicza 60, gdzie prawdopodobnie jeszcze przez jakiś czas przebywał, zanim wyemigrował do Izraela. Udało się ustalić adres Izraela Maleckiego w Izraelu w 1956 roku w Ramat - Gan, koło Tel Awiwu, niestety nie udało się odnaleźć żadnych jego potomków.


Źródła:

  1. Strona internetowa Rodziny Bermanów: http://www.genealogy.com/ftm/f/e/l/Lisa-Feller/WEBSITE-0001/UHP-0072.html
  2. Strona internetowa projektu "Still Here" Briana Marcusa: http://stillherebook.com/david-waldshan/
  3. Archiwum ŻIH, Symcha Burnstein, Zez. 301/1970 ŻIH, złożone 28 X 1946 r. w Białymstoku;
  4. Archiwum IPN Bi 1/1946 Zez. Zofia Skotnicka za. w Hajnówce, Romaniuk Michał, zam. w Hajnówce, Berg Lucjan, zam. w Hajnówce;
  5. Włodzimierz Dackiewicz, wywiad Katarzyny Winiarskiej z dnia 9.06.2015
  6. Włodzimierz Dackiewicz, wywiad Katarzyny Winiarskiej z dnia 21.07.2015
  7. Włodzimierz Dackiewicz, wywiad Muzeum Holocaustu w Waszyngtonie, 11.10.1998, RG-50.488*0051
  8. Żydzi polscy w KL Auschwitz: wykazy imienne, red. S. Mączka, M.Prokopowicz, Żydowski Instytut Historyczny, 2004.
  9. Piotr Bajko, Białowieża zarys dziejów, Białowieża 2001;
  10. Archiwum IPN, Komisja Badania Zbrodni Hitlerowskich w Białymstoku DS 296/68, zezn. Aleksandra Krawczuka;
  11. Zinaida Buszko, wywiad Katarzyny Winiarskiej, 24.03.2016;
  12. Strona internetowa rodziny Feldbaumów, The Feldbaum Family Chronicles, http://www.feldbaumfamily.net/Home.ae
  13. Moishe Kantorowicz, My mother's bequest: from Shershev to Auschwitz to Newfoundland, 2004, s.173-174;
  14. Archiwum ŻIH, Rejestr ocalałych Żydów, CKŻP WEiS sygn. 514;