Pamięci białowieskich Żydów...

Wirtualne Muzeum Historii Żydów w Białowieży poświęcone jest historii życia i śmierci mieszkańców narodowości żydowskiej, którzy od połowy XIX wieku do 1941 roku współtworzyli białowieski świat.

Muzeum ma jedynie formę wirtualną, nie ma swojego fizycznego wyrazu. Poza wiedzą odszukaną w zakamarkach pamięci mieszkańców, strzępkach archiwaliów, nielicznych publikacjach i księgach pamięci okolicznych miejscowości oraz poza kilkoma zdjęciami i listami zachowanymi w rodzinach przedwojennych emigrantów, po Żydach z Białowieży nie pozostał żaden ślad. Nie dość, że nie istnieje synagoga rozebrana w latach 60. jako jedna z ostatnich drewnianych bożnic w Polsce, to mało kto już wie, że wznosiła się w samym centrum obecnej Białowieży przy głównej ulicy Waszkiewicza, wtedy w centrum wsi Stoczek, a białowieski rabin ma swój biogram w encyklopedii. Ponad 60 domów na tej ulicy to domy, w którym Żydzi mieszkali i mieli swoje sklepy, czasem ich własny, a czasem taki, który zajmowali wspólnie z białoruskimi czy polskimi gospodarzami. Starzy ludzie dobrze pamiętają sklep Alkona, z najlepszą gabardyną, z której leśnicy szyli swoje mundury, smażone śledzie na zakąskę u Nechy, bułeczki od Prynca, ale też wywózkę żydowskich sąsiadów do getta i rozstrzelanie mężczyzn i chłopców w Żwirowni. Kto będzie pamiętał Żydów z Białowieży, jak umrze pan Włodzimierz, pan Aleksy, pan Jan, pani Zina, pan Borys, pan Sławomir? Nie mówią o tym ani tablice, ani pomnik, ani nauczyciele, ani przewodnicy, ani rodzice swoim dzieciom. Dlatego powstał ten projekt - żeby zachować ślad w pamięci - przywrócić Białowieży i jej mieszkańcom ten zapomniany fragment jej historii i pomóc odnaleźć się opowieściom i potomkom białowieskich Żydów rozsianych po świecie.

Wszystkich mających jakiekolwiek informacje i materiały dotyczące Żydów w Białowieży albo mających uwagi do zamieszczonych tu treści prosimy o kontakt.

Wirtualne Muzeum Historii Żydów w Białowieży powstało w ramach stypendium Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.